5. Sınıf Sürtünme Kuvveti Konu Anlatımı

surtunme-kuvveti

5. Sınıf Sürtünme Kuvveti Konu Anlatımı

Kazanım:
5.2.2.1. Sürtünme kuvvetinin çeşitli ortamlarda hareketi engelleyici etkisini deneyerek keşfeder ve sürtünme kuvvetine günlük yaşamdan örnekler verir.
Sürtünme kuvvetinin, pürüzlü ve kaygan yüzeylerde harekete etkisi ile ilgili deneyler yapılır.

Sürtünme kuvveti: Hareketli cisimlerle temas ettiği yüzey arasında gerçekleşen, cismin hareketini zorlaştıran etkiye sürtünme kuvveti denir. Topa vurduğumuzda topun bir süre sonra durması, bisikleti zorlanarak sürmemiz sürtünme kuvvetinden kaynaklanır.

5-sinif-surtunme-kuveti-konu-anlatimi

5-sinif-surtunme-kuveti-konu-anlatimi

  • Sürtünme kuvveti hareket yönüne daima zıttır. Cisimleri hareket ettirebilmek için sürtünme kuvvetini yenmeliyiz.
  • Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti daha fazladır. Kaygan yüzeylerde sürtünme kuvveti azdır. Pürüzlü yüzeylerden girinti ve çıkıntılar daha fazla bulunur.

Örnek: Uzaktan kumandalı oyuncak arabamızı halı üzerinde ve tahta parke üzerinde sürelim. Arabamız hangi yüzeyde daha hızlı gitmektedir? Tahta yüzeyde daha hızlı hareket ettiğini gözlemleriz, halı üzerinde pürüz daha fazla olduğu için sürtünme kuvveti fazla olur. Arabamız daha yavaş ilerler.

Sürtünme kuvveti nelere bağlıdır?

Sürtünme kuvveti cismin ağırlığına ve yüzeyin cinsine bağlı olarak değişir.

1. Cismin ağırlığı: Cismin ağırlığı artarsa sürtünme kuvveti de artar. Kışın kayan otomobillerin ağırlığı artırılarak sürtünme kuvveti artırılmaya çalışılır.

2. Yüzeyin cinsine: Yüzey pürüzlü ise sürtünme kuvveti artacaktır.

Not: Sürtünme kuvveti yüzeyin büyüklüğüne bağlı değildir.

Sürtünme kuvvetinin azaltılmasına örnekler

  1. Buz pateni ile kayanların sürtünmeyi azaltması gerekir. Burada yüzey oldukça pürüzsüz ve düz bir şekilde yapılmıştır. Ayrıca buz pateni kayan kişilerin ayakkabılarının altıda ince ve pürüzsüzdür.
  2. Taşıtların motorlarının içindeki sürtünme az olmalıdır. Motor içindeki parçaların aşınmasını engellemek için motor yağı kullanılır. Motor yağı bitmesi durumunda motor hararet yapmaktadır.
  3. Araba, tren ve uçakların havadaki sürtünmesini azaltmak için aerodinamik şekil verilmiştir. Bu sayede daha az yakıt yakılarak daha yüksek süratlere çıkılması sağlanmaktadır.
  4. Suda yüzen yüzücülerin su ile sürtünmesini azaltılması gerekir. Bunun için özel tasarlanmış mayo ve boneler kullanırlar.
  5. Gemilerin sürtünmesinin azaltılması için ön taraflar “V” şeklinde yapılmıştır.
  6. Haltercilerin, jimnastikçi ve kaya tırmanıcıların ellerinin kaymaması için sürdükleri pudra sürtünmeyi artırarak daha iyi kavramasını sağlar.

Sürtünme kuvvetinin artırılmasına örnekler

  1. Yolda yürüyebilmemiz için sürtünme kuvvetinin artırılması gerekir. Bunun için ayakkabılarımızın altı tırtıklı yapılmıştır. Bu sayede özellikle kışın güvenli bir şekilde yürüyebiliriz.
  2. Yazı yazabilmemiz için sürtünmenin fazla olması gerekir. Kalemin ucu ve kâğıt arasında sürtünmeden dolayı kalemin izi kağıda çıkmaktadır. Eğer kağıt yağlanmış olsa kağıda yazı yazmamız oldukça zor olacaktır.
  3. Araçların firen sistemlerinde sürtünmenin fazla olması gerekir. Fren balataları sürtünme kuvvetini artırıcı şekilde yapılmıştır. Bu sayede güvenli bir şekilde durur.
  4. Kar lastiklerinde sürtünme fazladır. Kışın araçların fren yaptıklarında kolayca durabilmesi için sürtünme kuvveti artırılmıştır.
  5. Halılarımızın kaymasını önlemek için halı kaydırmaz kullanılır. Bu sayede halılar yerde kolayca kaymadan durabilir.
  6. Arazi araçlarının tekerleri oldukça geniş, büyük ve tırtıklıdır. Bunun nedeni bu araçların zorlu arazi koşullarında çalışmasından dolayı yere sürtünmesini yükselterek araziye yapışmasını sağlamaktır.
  7. Paraşütle atlayan kişilerde, paraşüt ile hava arasında sürtünmenin fazla olması gerekir. Bu sayede yavaşça inmesi sağlanır.

Sürtünme kuvvetinin etkileri

Sürtünme kuvvetinin olumlu ve olumsuz etkileri vardır. Sürtünme kuvveti elbiselerimizi, ayakkabılarımızı aşındırır, kibritin yanmasını sağlar. Yazı yazabilmemiz, ayakta düşmeden durabilmemiz sürtünme kuvveti ile olur. Kışın buzlu yollarda sürtünme çok azdır, sürtünmeyi artırmak için araba tekerlerine zincir takılır. Makine parçalarının aşınmasını engellemek içinde yağlanması sürtünmeyi azaltmak için yapılır. Buzdolabının tekerlekli olması sürtünme kuvvetini azaltır.

Sürtünmenin olumlu yönleri

1. Düşmeden yürüyebilmemizi sağlar.
2. Elimize aldığımız bardağı tutabilmemizi sağlar.
3. Kalecinin topu tutabilmesini sağlar.
4. Araçların hareket edebilmesi için sürtünmesi gerekir.
5. Kalemle yazı yazabilmemizi sağlar.
6. Kibrit ve çakmaktan kıvılcım çıkararak yanmasını sağlar.
7. Otomobillerin istenilen zamanda durmasını sağlar.
8. Dağcılar sürtünme kuvveti ile dağa tırmanabilirler.
9. Masanın üzerine konulan eşyaların yerinde durmasını sağlar.
10. Paraşütle atlayan kişinin havadaki sürtünmeden dolayı güvenle aşağı inmesi sağlanır.
11. Yazdığımız yazıyı silebilmemizi sağlar.
12. Dünyamızın atmosferine göktaşları sürtünme sonucu yanarak yok olur.
13. Dozer ve traktörlerin tekerlerinde sürtünmenin fazla olması sonucu çamur yerlerden geçebilmektedir.
14. Ağaçları birbirine sürterek ateş yakabiliriz.

Sürtünmenin olumsuz yönleri

1. Koltuk, çorap ve eşyalarımızın aşınmasına neden olur.
2. Yolda yürürken hareketimizi zorlaştırır.
3. Araçların hareket ederken fazla enerjisi harcamasına, dolayısı ile fazla yakıt yakmasına neden olur.
4. Makine parçalarının aşınmasına neden olur.
5. Araçlar frene basınca güvenli bir şekilde duramazdı.
6. Sürtünen yüzeylerde ısınma sonucu yangınlara sebep olabilir.
7. Araçların lastikleri sürtünme nedeni ile aşınır.

Havadaki sürtünme kuvveti (Hava direnci)

Havada da sürtünme kuvveti bulunmaktadır. Hava direnci cisimlerin hava içinde hızını azaltır. Havadaki cisim ne kadar büyükse sürtünme kuvveti o kadar fazla olur. Sürtünme kuvvetini azaltmak için özel tasarım şekiller yapılır.

Sudaki sürtünme kuvveti (Su Direnci)

Sudaki sürtünme kuvvetidir. Su içerisinde hareket eden cisimlerin hareketini zorlaştırır. Balıkların pullu olması, gemilerin önünün “V” şeklinde yapılması su direncini azaltır. Su direnci hava direncinden daha fazladır.


5. Sınıf Sürtünme Kuvveti Konu Anlatımı ile ilgili aramalar
5. sınıf sürtünme kuvveti performans ödevi, 5.sınıf sürtünme kuvveti ile ilgili soruları, sürtünme kuvveti örnekleri, 5. sınıf sürtünme kuvveti slayt, 5 sınıf sürtünme kuvveti deneyleri, sürtünme kuvveti ile ilgili projeler, sürtünme kuvveti nedir kısaca, sürtünme kuvveti proje, 5. Sınıf Sürtünme Kuvveti Konu Anlatımı, havadaki sürtünme kuvveti, sudaki sürtünme kuvveti, Sürtünme kuvveti nelere bağlıdır, Sürtünme kuvvetinin azaltılmasına örnekler, Sürtünme kuvvetinin artırılmasına örnekler, Sürtünme kuvvetinin etkileri, Sürtünmenin olumlu yönleri, sürütnme kuvvetinin olumlu yönleri, Sürtünmenin olumsuz yönleri, sürütnme kuvvetinin olumsuz yönleri,

Bir Cevap Yazın



Dosyayı indirmek için yukarıdaki mavi bağlantıya tıklayınız.