7. Sınıf Sindirim Sistemi Konu Anlatımı

sindirim-sistemi-yapi-ve-organlari

SİNDİRİM SİSTEMİ

Sindirim Sistemi Konu Anlatımı

Yeryüzünde bulunan bütün canlılar yaşamlarını sürdürebilmek için beslenme, solunum, dolaşım, boşaltım, büyüme, gelişme, hareket edebilme, üreme gibi yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirirler. Canlılar bu yaşamsal faaliyetleri  gerçekleştirebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. İhtiyaç duyulan bu enerji, enerji verici besinlerden sağlanır.
Yaşamsal faaliyetler için gerekli olan enerjinin hücre içerisinde mitokondride üretildiğini öğrenmiştiniz.

Dışarıdan alınan besinlerden enerjinin üretilebilmesi için bu besinlerin hücre içine girmesi gerekir.
Besin içeriklerinden bazıları vücudumuzun kullanamayacağı kadar büyük moleküllü, bazıları da küçük moleküllüdür. Dışarıdan alınan bazı besinler parçalanmadan, bazı besinler ise parçalanarak hücre içerisine girebilirler.

Dışarıdan alınan besinler hücrelere kan yoluyla taşınırlar.

Büyük moleküllü besin maddelerinin, sindirim sistemi organlarında parçalanarak, kana geçebilecek hale gelmesine sindirim denir.

Besinlerin Gruplandırılması

Yapılarına Göre Besinler

yapilarina-gore-besinler

yapilarina-gore-besinler

Görevlerine Göre Besinler

gorevlerine-gore-besinler

gorevlerine-gore-besinler

Su, mineral ve vitaminler sindirime uğramadan kana karışırlar.

Karbonhidrat bakımından zengin besinler
Ekmek, makarna gibi tahıl ürünleri, şeker, patates vb.
Protein bakımından zengin besinler
Süt ve süt ürünleri, et, balık, yumurta, nohut, mercimek, kuru fasülye vb.
Yağ bakımından zengin besinler
Ayçiçeği, zeytin, susam, ceviz, fındık, fıstık, soya fasülyesi vb.

SİNDİRİM ÇEŞİTLERİ

Sindirilen besinler, önce kana daha sonra hücrelere taşınırlar. Taşınan bu besinler, hücreler tarafından kendi ihtiyaçları için kullanılırlar. Sindirime uğrayan besinlerin kana geçebilmesi için fiziksel ve kimyasal sindirime uğraması gerekir.

1) Mekanik (Fiziksel) Sindirim
Besinlerin salgı (enzim) kullanılmadan çiğneme ve kas hareketleriyle küçük parçalara ayrılmasına mekanik (fiziksel) sindirim denir.
Mekanik sindirim; ağızda dişler, mide ve ince bağırsakta düz kasların yardımı ile olur. Besinin ezilmesi,  yumuşatılması ve öğütülmesi ile gerçekleşir.

Bütün besinlerin fiziksel sindirimi ağızda başlar.

Fiziksel sindirimin amacı besinlerin yüzeyini genişleterek, kimyasal sindirimin hızını arttırmak ve kimyasal sindirimi kolaylaştırmaktır.
Fiziksel sindirim sonucu besinler kana geçemez. Kana geçebilmesi için kimyasal sindirim gereklidir.
Karaciğerin ürettiği safra salgısı yağların temas yüzeyini arttırarak mekanik sindirim yapar.

2) Kimyasal Sindirim
Besin maddelerinin su ve sindirim enzimleri yardımıyla yapı taşlarına parçalanmalarına  kimyasal sindirim denir.
▪ Karbonhidratların kimyasal sindirimi;
– Ağızda, tükürükte bulunan enzimler sayesinde başlar.
– İnce bağırsakta pankreas öz suyunda bulunan enzimler sayesinde biter.
▪ Proteinlerin kimyasal sindirimi;
– Midede mide öz suyunda bulunan enzimler ve mide asidi sayesinde başlar.
– İnce bağırsakta pankreas öz suyunda bulunan enzimler sayesinde biter.
▪ Yağların kimyasal sindirimi;
– İnce bağırsakta pankreas öz suyunda bulunan enzimler sayesinde yapılır.

Bütün besinlerin kimyasal sindirimi ince bağırsakta tamamlanır.

SİNDİRİM SİSTEMİ ORGAN VEYAPILARI

sindirim-sistemi-yapi-ve-organlari

sindirim-sistemi-yapi-ve-organlari

 

Pankreas ve karaciğer salgılarıyla sindirime yardımcı olmaktadır.

pankreas-karaciger

pankreas-karaciger

Sindirim sistemi ve kalple bağlantısı bulunan karaciğer pek çok maddeyi üretir, depolar ve başka maddelere dönüştürür.

AĞIZ

Sindirimin başladığı yer ağızdır. Tükürük bezleri, dil ve dişler ağızda gerçekleşen sindirime yardımcı yapılardır.
Ağzımıza aldığımız besinler tükürük bezinden salgılanan tükürük ile yumuşatılır ve dişler tarafından küçük parçalara ayrılır. Dil, besinlerin çiğnenmesine, ağızda hareket etmesine ve yutulmasına yardım eder. Ağızda parçalanan, yumuşatılan (yutulmaya hazır hale gelen) besinler dil ile yutağa itilir.

YUTAK

Yutak, ağızda çiğnenen ve yumuşatılan besinleri yutkunma sayesinde yemek borusuna iletir.
Yutakta (mekanik veya kimyasal) sindirim olmaz.

YEMEK BORUSU

Yutak ile mide arasında yer alan bir borudur. Uzunluğu 15-20 cm kadardır. Besinler, düz kaslardan yapılmış olan yemek borusunun kasılıp gevşemesi sayesinde ilerler.

MİDE

Karın boşluğunun sol üst tarafında, yemek borusu ile on iki parmak bağırsağı arasında yer alan ve kese şeklinde olan sindirim sisteminin en geniş organıdır.
Mide, düz kaslardan oluşan ve isteğimiz dışında çalışan bir sindirim organımızdır.
Midenin içinde bulunan iç salgı bezleri sindirim özsuyu ( mide özsuyu) salgılar.
Kasılıp gevşeyerek hareket eden mide, besinleri bulamaç haline getirir.
Proteinlerin kimyasal sindirimi enzimler yardımıyla midede de başlar.

Mideden mukus adı verilen bir sıvı salgılanır. Bu sıvı, midenin iç duvarını tamamen örter ve midenin kendini sindirmesini engeller.

İNCE BAĞIRSAK

İnsanlarda 6 metreyi aşan boyu ile ince bağırsak besin kanalının en uzun bölümüdür.
İnce bağırsağın ilk 25 cm’lik kısmına  on iki parmak bağırsağı  denir. Mideyi terk eden bulamaç halindeki besin parçaları; pankreas, karaciğer, safra kesesi ve ince bağırsağın duvarındaki bezlerden salgılanan sindirim sıvıları ile on iki parmak bağırsağında karışır.
Karaciğerden salgılanan safra ince bağırsağa gönderilir ve yağların fiziksel sindirimini ince bağırsakta gerçekleştirir.
Protein, yağ ve karbonhidratların kimyasal sindirimi ince bağırsakta tamamlanır.

Kimyasal sindirimi tamamlanan besinlerin kana geçişi ince bağırsakta gerçekleşir.

İnce bağırsakta besinlerin emilim yoluyla kana geçtiği yerlere villüs (tümür) denir.

KALIN BAĞIRSAK

İnce bağırsaktan anüse kadar uzanan kalın borudur. Kalın bağırsakta mekanik veya kimyasal sindirim olmaz.
Kalın bağırsağın görevi; bağırsağa gelen besin atıklarındaki su, mineral ve bazı vitaminleri geri emmektir.
İnce bağırsak ile kalın bağırsağın birleştiği yere kör bağırsak denir.  Kör bağırsaktan çıkan uzantıya apandis denir.  Bu çıkıntı iltihaplanırsa apandisit adı verilen hastalık meydana gelir.

ANÜS

Kalın bağırsaktaki dışkının vücut dışına atıldığı yerdir ve sindirim sisteminin en son organıdır.

sindirimin-basladigi-bittigi-yerler

sindirimin-basladigi-bittigi-yerler

SİNDİRİMEYARDIMCI ORGANLAR

PANKREAS

Mide ile on iki parmak bağırsağı arasında bulunan çok önemli bir salgı bezidir.
Pankreas salgılarını on iki parmak bağırsağına gönderir.
Salgıladığı enzimler sayesinde protein, yağ ve karbonhidratların kimyasal sindirimine yardımcı olur.

Pankreastan insülin ve glukagon hormonları salgılanır. Bu hormonlar vücudumuzda kan şekerinin ayarlanmasında önemli rol oynarlar.

KARACİĞER

Karın boşluğunda, midenin sağ üst kısmında yer alır. Yetişkin bir insanda uzunluğu 30 cm ve ağırlığı yaklaşık 1,5 kg kadardır. Karaciğer, görevlerinden dolayı vücuttaki hemen hemen bütün organlarla ilişki halindedir.
Safra  denilen sıvıyı üreterek yağların sindirimini kolaylaştırır.
Karaciğerin alt yüzeyinde ise safra (öd) kesesi bulunur. Safra kesesi karaciğerin ürettiği safrayı depolamakla görevlidir.
Safra kesesi alınan insanlarda karaciğerin ürettiği safra salgısı doğrudan bir kanal ile ince bağırsağa verilir.
Hastalarda yağların sindirimi güçleşir, şişkinlik duygusu oluşur.

Karaciğerin Görevleri

  • Safra (öd suyu) üretir.
  • Kan şekerini ayarlar ve kandaki fazla şekerin depolanmasını sağlar.
  • Vücut ısısını ayarlar.
  • Kan basıncını düzenler.
  • Çok zehirli bir madde olan amonyağı, daha az zehirli olan üre ve ürik aside çevirir.

SİNDİRİM SİSTEMİNİN SAĞLIĞI

  • Dişler temiz tutulmalı ve fırçalanmalıdır.
  • Yemeklerden önce ve sonra eller yıkanmalıdır.
  • Aşırı acı, baharatlı, ekşi, yağlı, tuzlu, çok sıcak ya da soğuk besinler yenmemelidir.
  • Yıkanmamış, temizlenmemiş, bayat ve çürük gıdalar yenmemelidir.
  • Alkol sigara, uyuşturucu kullanılmamalı, kafeinli ve asitli içecekler tüketilmemelidir.
  • Yemek sırasında ve yemekten sonra gerektiğinden fazla su içilmemelidir.
  • Sofrada dik oturulmalı, yiyecekler iyice çiğnenmeli, yavaş yenmelidir.
  • Yeterli, dengeli ve düzenli beslenilmeli, sık ve az miktarda yemek yenmelidir.
  • Bağırsakların çalışması için spor yapılmalıdır.
  • Yatmadan önce yemek yenmemelidir.
  • Sebze ve meyveler iyi yıkanmalıdır.
  • Çok sıcak ve çok soğuk gıdalar tüketilmemelidir.

SİNDİRİM SİSTEMİ HASTALIKLARI

Sindirim sistemi hastalıklardan bir kısmı iyi yıkanmamış, temizlenmemiş ve pişirilmeden yenen besinlerle vücuda giren bağırsak solucanı, kancalı kurt, şerit (tenya) ve kıl kurdu gibi zararlı parazitler nedeniyle ortaya çıkar.

Sindirim sistemi hastalıklarının tedavisinin yapıldığı bölümlere gastroloji denir.

  • Tükürük bezlerinin iltihaplanması, tat körlüğü, diş çürümesi ağzımızda görülen hastalıklardandır.
  • Yemek borusu kanseri, yemek borusu ihtilaplanmaları gibi hastalıklar yemek borusu rahatsızlıklarındandır.
  • Gastrit, ülser, mide kanaması, mide kanseri, reflü, mide tümörleri mide hastalıkları arasındadır.
  • Bağırsak düğümlenmesi, bağırsak tıkanması, bağırsak tümörleri, kolon kanseri ve hemoroit bağırsak hastalıklarındandır.
  • Pankreas kanseri, pankreas tümörleri, pankreas hastalıklarından bazılarıdır.
  • Kist ve tümörler, hepatit, siroz, sarılık karaciğer hastalıkları arasında yer alır.
  • Ayrıca tifo, kolera, safra kesesi taşları, apandisit de sindirim sistemi hastalıkları arasında yer alır.

Bu anlatımı 4 sayfalık PDF olarak indirmek için BU SAYFAYI ziyaret edin.


7. Sınıf Sindirim Sistemi Konu Anlatımı ile ilgili aramalar;
7. sınıf boşaltım sistemi konu anlatımı, 7. sınıf sindirim sistemi konu anlatımı kısa, 7.sınıf sindirim sistemi konu anlatımı video, 7.sinif sindirim sistemi konu anlatimi, yedinci sınıf sindirim sistemi, 7.sinif sindirim sistemi sorulari, 7.sınıf sındırım sıstemı, sindirim sistemi soruları ve cevapları 7. sınıf, sindirim sistemi konu anlatımı,

Bir Cevap Yazın



Dosyayı indirmek için yukarıdaki mavi bağlantıya tıklayınız.